Meme Kanseri Ameliyatı Sonrası İyileşme

Meme kanseri cerrahisi; tümörün çevresindeki sağlıklı dokuyla birlikte çıkarıldığı Meme Koruyucu Cerrahi (Lumpektomi), meme dokusunun tamamının alındığı Mastektomi veya tümör çıkarılırken memenin çeşitli plastik yöntemlerle şekillendirildiği Onkoplastik Cerrahi yöntemlerinden biriyle uygulanabilir. Uygulanan yönteme göre iyileşme süresi ve bazı bakım detayları farklılık gösterse de genel iyileşme prensipleri aynıdır.

1. Ameliyat Sonrası

Tüm meme kanseri ameliyatları genel anestezi altında gerçekleştirilir. Hastanede kalış süresi, uygulanan yönteme ve koltuk altı lenf bezlerinin durumuna göre değişir:

• Meme Koruyucu Cerrahi: Genellikle 1 gece hastanede kalınır.

• Mastektomi ve Onkoplastik Cerrahi: Eş zamanlı rekonstrüksiyon uygulanıp uygulanmadığına ve lenf bezi temizliğinin kapsamına bağlı olarak genellikle 1-2 gece hastanede kalınır.

Ağrı ve Baskı Hissi: Ameliyat sonrasında ameliyat bölgesinde hafif-orta şiddette sızı, gerginlik, dolgunluk veya uyuşukluk hissedilmesi normaldir. Hastanede damar yolundan, taburcu olduktan sonra ise ağızdan alınan ağrı kesiciler ağrı yönetiminde kullanılır.

Dren Takibi: Ameliyat bölgesinde sıvı birikmesini (seroma) önlemek amacıyla bu bölgeye dren adı verilen küçük vakumlu torbalar yerleştirilebilir. Drenlerin ne zaman çıkarılacağı sızıntı miktarına göre değişebilir.

• Meme koruyucu cerrahide drenler genellikle taburcu olduktan birkaç gün sonra,

• Mastektomide genellikle 5 gün içinde,

• Onkoplastik cerrahide (çift meme müdahalesi söz konusuysa iki tarafta da dren bulunabilir) genellikle 5-7 gün içinde

poliklinik şartlarında kısa bir işlemle çıkarılır.

2. Evde Bakım Süreci

Duş ve Banyo Zamanlaması: Aksi belirtilmediği sürece:

• Meme koruyucu cerrahide drenler çekildikten ve yara tamamen kapandıktan sonra (genellikle 3-5 gün),

• Mastektomi ve onkoplastik cerrahide yara yeri tamamen kapandıktan sonra (genellikle 5-7 gün),

ılık suyla duş alınabilir. Yara yeri liflenmemeli, duş sonrası temiz bir havluyla hafifçe tamponlanarak kurulanmalıdır.

Medikal Sütyen Kullanımı: Meme dokusunun hareketini kısıtlamak, ödemi azaltmak ve (varsa) protez veya yeniden şekillendirilen dokunun doğru konumda kalmasını desteklemek amacıyla balensiz, pamuklu ve önden kapanan tıbbi/sporcu sütyenlerinin gece-gündüz düzenli kullanılması önerilir:

• Meme koruyucu cerrahi sonrası yaklaşık 3-4 hafta,

• Mastektomi ve onkoplastik cerrahi sonrası en az 4-6 hafta.

Balenli sütyenler dikiş hatlarına baskı yapabileceğinden bu dönemde kullanılmamalıdır.

3. Lenfödem Önlemleri

Lenf nodu biyopsisi veya aksiller diseksiyon yapıldıysa operasyon tarafındaki kolun lenfatik dolaşımını korumak için şunlara dikkat edilmelidir:

• Ameliyat olunan taraftaki koldan rutin kan aldırma, tansiyon ölçtürme veya serum taktırma işlemleri yapılmamalıdır.

• Diseksiyonun yapıldığı kolda dolaşımı engelleyecek dar giysiler, sıkı saatler veya bilezikler kullanılmamalıdır.

• Bir süre bu kolla ağır yük taşınmamalıdır.

• Aksiller diseksiyon yapıldıysa ev işleri sırasında veya mutfakta kesici alet kullanımı sırasında cildi kesiklerden ve enfeksiyondan korumak için mutlaka koruyucu eldiven giyilmelidir. 

4. Fiziksel Aktivite ve Kol Egzersizleri

Ameliyat sonrası erken dönemde omuz ve kolda hafif bir kısıtlılık hissedilmesi doğaldır. Ancak cerrahi sahadaki dokuların yapışmasını önlemek ve lenfatik akışı dinamik tutmak için doktorunuzun yönlendirmesiyle çeşitli hareketler gereklidir:

• İlk günlerden itibaren parmak, el bileği ve dirsek hareketlerine başlanır.

• Drenlerin çekilmesinin ardından, doktorunuzun yönlendirmesiyle omuz esnekliğini geri kazandıran egzersizlere aşamalı olarak başlanır. Bu egzersizler, olası bir radyoterapi (ışın tedavisi) planlamasında omuzun tam açık pozisyona gelebilmesi için önemlidir.

• Ağır sporlar, tenis, yüzme gibi pektoral kası yoğun çalıştıran aktivitelere başlamak için en az 6-8 hafta beklenmeli ve mutlaka doktorunuzun onayı alınmalıdır.

5. Beslenme ve Metabolizma

Vücudun kendini onarma yeteneğini desteklemek ve kanserin tekrarlama olasılığını azaltmak için bazı düzenlemeler yapılabilir. 

• Anti-inflamatuar Beslenme: Yara iyileşmesini hızlandırmak ve kronik inflamasyonu baskılamak için rafine şeker, işlenmiş gıdalar ve doymuş yağlardan uzak; protein, kaliteli lif, omega-3 ve antioksidanlardan zengin Akdeniz tipi beslenme önceliklendirilir.

• Hormonal Denge: Nüks riskini azaltmak ve hormonal dengeyi korumak amacıyla östrojenin karaciğer ve bağırsak yoluyla güvenli şekilde atılması gerekir. 

Sonraki Adımlar: Patoloji Sonucu

Uygulanan ameliyatın türü ne olursa olsun, çıkarılan dokunun patoloji sonucu çıktığında; medikal onkoloji ve radyasyon onkolojisi uzmanlarının da katıldığı konsey kararıyla kemoterapi, radyoterapi veya uzun vadeli hormonoterapi gibi koruyucu sistemik tedavilerin gerekliliği ve zamanlaması netleştirilir.