Bekçi (Sentinel) Lenf Nodu Biyopsisi
Meme kanseri tedavisinde koltuk altı lenf bezlerinin durumunu değerlendirmek, hastalığın evrelemesi ve doğru tedavi haritasının çıkarılması açısından önemlidir.
Geçmişte meme kanseri ameliyatlarında koltuk altındaki tüm lenf bezleri temizlenmekteydi (aksiller diseksiyon). Lenf bezlerinin bu şekilde tamamen alınması lenf ödem gibi yaşam kalitesini düşüren ve tekrarlayan rahatsızlıklara yol açmaktaydı. Günümüzde Bekçi (Sentinel) Lenf Nodu Biyopsisi ile gereksiz cerrahi müdahalelerden kaçınılarak hastaların yaşam kalitesinin korunması amaçlanır.
Bekçi (Sentinel) Lenf Nodu Nedir?
Meme dokusundan süzülen lenf sıvısı, öncelikle koltuk altı bölgesindeki lenf bezlerine (düğümlerine) ulaşır. Kanser hücreleri meme dışına yayılmaya başladığında koltuk altında ulaşacağı ilk bir veya birkaç lenf bezine "bekçi (sentinel) lenf nodu" adı verilir.
Eğer kanser hücreleri bu lenf bezlerine (bekçi nodu) ulaşmamışsa arkasındaki diğer lenf bezlerine ulaşmadığı kabul edilir. Bekçi lenf nodu biyopsisi ameliyat esnasında bu bekçi lenf bezlerinin saptanması, çıkarılması ve incelenmesi esasına dayanır.
Bekçi Lenf Nodu Biyopsisi Nasıl Yapılır?
Mavi Boya veya Radyoaktif Madde Enjeksiyonu: Ameliyat sırasında, tümörün çevresine veya meme başına özel bir mavi boya (isosülfan mavisi) veya düşük dozda, güvenli bir radyoaktif madde (teknesyum-99m) enjekte edilir.
Lenf Bezlerinin Saptanması: Bu maddeler, meme dokusundaki lenf kanalları yoluyla kanser hücrelerinin izleyeceği rotayı takip ederek koltuk altındaki lenf bezlerine ulaşır. İlk ulaştığı bezleri maviye boyar ve bu bezler bekçi adını alır.
Gamma Prob ile Tespit: Cerrah, koltuk altında boyanan lenf bezlerini gözle görebileceği gibi, radyoaktif madde enjekte edilmiş vakalarda Gamma Prob adı verilen radyoaktif bir dedektör kullanarak en yüksek sinyali veren (aktivitesi en yüksek) bekçi lenf bezlerini saptar.
Patoloji İncelemesi: Saptanan bekçi lenf bezleri çıkarılır ve ameliyat sırasında dondurularak incelenmesi için patoloji uzmanına gönderilir. Sonuçlar ameliyat süresi içinde gelir ve buna göre diğer lenf bezlerinin alınıp alınmayacağına karar verilir.
Biyopsi Sonuçlarına Göre Cerrahi Nasıl Şekillenir?
Kanser Hücresi Yoksa: Eğer bekçi lenf bezlerinde kanser hücresi saptanmazsa, koltuk altındaki diğer lenf bezine dokunulmaz ve işlem sonlandırılır. Hastanın koltuk altı korunmuş olur.
Kanser Hücresi Varsa: Eğer bekçi lenf bezinde makrometastaz (belirgin kanser hücresi yayılımı) saptanırsa, güncel uluslararası kılavuzların büyük kısmı hastalığın bölgesel kontrolünü sağlamak amacıyla koltuk altındaki diğer lenf bezlerinin temizlenmesini (aksiller lenf nodu diseksiyonu) önerir.
Bununla birlikte, bu her pozitif sonuç için bir kural değildir. ACOSOG Z0011 çalışmasının sonuçlarına dayanan bazı kılavuzlar (NCCN, ASCO ve St Gallen konsensüsü), belirli kriterleri karşılayan hastalarda diseksiyonun atlanabileceğini belirtir.
Bekçi Lenf Nodu Biyopsisinin Avantajları
Lenfödem (Kol Şişmesi) Riskinin Önlenmesi: Koltuk altındaki lenf bezlerinin tamamen temizlenmesi, koldaki lenf sıvısının akışını bozarak lenfödem (kol şişmesi) riskini arttırır. Bekçi lenf nodu biyopsisi sayesinde bu risk ortadan kalkar.
Omuz ve Kol Hareketlerinin Korunması: Geniş lenf nodu eksizyonu yapılmadığı için koltuk altı bölgesinde uyuşukluk, his kaybı, omuz hareketlerinde kısıtlılık veya kronik ağrı gelişme ihtimali neredeyse tamamen ortadan kalkar.
Hızlı İyileşme Süreci: Sınırlı ve minimal invaziv bir cerrahi müdahale yapıldığı için koltuk altı yara iyileşmesi çok daha hızlı tamamlanır ve hastanede kalış süresi kısalır.